کانال انجمن روانشناسی اسلامی در پیام رسان سروش: @islamicpa یا sapp.ir/islamicpa

نظریه 2: امر به معروف در قرآن2

    (این مطلب به صورت آزمایشی قرار داده شده است)
    تأثیر تلاش دسته جمعی

    اسلام دستور داده عبادات را به شکل دسته جمعی انجام دهیم خود این دستور هنجار های الهی را تقویت می کند.

    در سوره حمد خدای متعال به انسان ها می آموزد که در عبادت از فعل جمع استفاده کنند: تنها تو را می پرستیم و تنها از تو یاری می خواهیم[1].

    در بازگشت و توبه به سوی خدای متعال باز دستور توبه دسته جمعی داده شده که به شکل اجتماعی انجام گیرد تا همه تحت تأثیر آن موفق و رستگار شوند[2].

    هم اندیشی در امر رسول گرامی اسلام و حقانیت دعوت وی یکی از دستورات قرآن است: بگو تنها شما را به یک چیز پند می دهم این که برای خدا دو تا دو تا و یا به تنهایی برخیزید سپس فکر کنید در این که دوست شما دیوانگی ندارد و تنها او بیم دهنده ای است از عذابی پیش رو[3].  اندیشیدن به شکل جمعی و دوتا دوتا موثرتر از اندیشیدن فردی شناخته شده به همین جهت ابتدا می فرماید دوتا دوتا و بعد گویا گفته باشد اگر نشد به شکل فردی فکر کنید.

    در دعا خواندن نیز به شکل صیغه جمع امر به دعا فرموده است: و پروردگارتان گفت مرا بخوانید تا پاسخ شما را بدهم براستی آن ها که از عبادت من استکبار می ورزند به زودی با خواری به جهنم وارد خواهند شد[4].

    در روان شناسی از تلاش های دسته جمعی به عنوان هم کوشی[5] یاد شده است. هم کوشی نوعی آسان سازی اجتماعی است. روان شناسان متوجه شدند وقتی دوچرخه سواران با هم رکورد گیری می کنند رکورد های بهتری از خود به جای می گذارند همچنین توجه به این که مورد ارزیابی قرار می گیرد در عملکرد اثر می گذارد.[6]

    امر به معروف و نهی از منکر برترین جهاد

    پاسداری از هنجارها و ارزش های الهی به اندازه ای اهمیت دارد که همه کار های نیک در برابر آن به جرعه ای در برابر دریا تشبیه شده ااست: همه کارهای خیر روی هم و حتی جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر نیست مگر مانند جرعه ای در برابر دریای بیکران. [7]بعد اضافه شده که امر به معروف و نهی از منکر نه مرگ را به جلو می اندازد و نه روزی را کاهش می دهد. و از همه این ها با فضیلت تر سخن عدلی نزد رهبری ستمگر است[8]. علت فضیلت امر به معروف و نهی از منکر به همه نیکی ها این است که باقی ماندن معروف و منکر و شناخته شدن آن ها به عنوان معروف و منکر در گرو این دو است.



    [1] إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ( الفاتحة : 5 ).

    [2] وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ( النور : 31 ).

     

    [3] قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ( سبأ : 46 ).

    [4] وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ( غافر : 60 ).

    [5] co-action

    [6] زمینه روان شناسی هیلگارد، صص634-635.

    [7] ما أعمال البر كلها والجهاد في سبيل الله عند الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر إلا كنفثة في بحر لجي (نهج البلاغه، ح 366).

    [8] إن الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر لا يقربان من أجل ، ولا ينقصان من رزق ، وأفضل من ذلك كله كلمة عدل عند إمام جائر ( ح 366 ).