کانال انجمن روانشناسی اسلامی در پیام رسان سروش: @islamicpa یا sapp.ir/islamicpa

نظریه 1: روانشناسی امر به معروف

    (این مطلب به صورت آزمایشی قرار داده شده است)

    زیربنا های قرآنی و روان شناختی امر به معروف و نهی از منکر
    محمد ناصر سقای بی ریا، دکتری علوم تربیتی، مدیرگروه و عضو هیئت علمی روانشناسی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
    چکیده
    این مقاله توصیفی به منظور بیان ویژگی های امر به معروف و نهی از منکر و آثار آن در اجتماع تهیه شده است. عناصر تأثیر گذار در این فریضه موکد در اسلام جنبه روان شناختی نیز دارد و تأثیر گذاری آن در بعضی مطالعات تأیید شده است، از این رو در این مقاله به بحث از تأثیر نگرش ها انگیزه ها و رفتارها در تعامل با اجتماع پرداخته شده و ابعادی از این مسأله به بحث کشیده شده است. شیوه تحقیق توصیفی و جمع آوری مطالب با استفاده از قرآن کریم و نهج البلاغه و بعضی کتاب های روان شناسی با تحلیل منطقی بوده است. یافته های این مقاله حاکی از آن است که شیوه های امر به معروف و نهی از منکر نه تنها در اسلام بلکه در همه جوامع برای پاسداری از هنجارهای جامعه و نیز رواج دادن اهداف در سازمان ها نهاد ها و رسانه ها به کار می رود. حتی منافقین نیز از این شیوه استفاده می کنند. امر به معروف و نهی از منکر در اسلام سرآمد نیکی هاست و از افضل کارهای خیر می باشد.
    کلید واژه ها: امر به معروف، نهی از منکر، هم کوشی، هنجارها، نفوذ اجتماعی، جهاد
     
    نگرش ها، انگیزه ها و رفتارها در تعامل با اجتماع
    تعامل های اجتماعی در چگونگی شکل گیری نگرش ها، انگیزه ها و رفتار ها تأثیر گذارند. این مطلب هم در مدارک اسلامی هم در روان شناسی مورد تایید قرار دارد. شاید بتوان ویژگی امر به معروف و نهی از منکر را جنبه اجتماعی آن دانست که به جهت تأثیرگذاری روی آن تکیه شده است. این جستار در صدد است با مراجعه به آیات قرآن کریم به شواهدی در این زمینه دست یابد و همچنین به زیربناهای روان شناختی آن  اشاره کند.
    تأثیر ملامتگری
    گر چه در قرآن به تأثیر گذاری ملامتگری به شکل ضمنی اشاره شده است اراده انسانی را فوق آن تأثیر تلقی نموده و به عنوان مثال در سوره ذاریات به ملامت گری مردم اشاره شده و دلداری داده شده که تو مورد ملامت نخواهی بود . در باره مومنین و رفتارهای جنسی زوجین می فرماید آن ها مورد ملامت قرار نمی گیرند . تنها کسانی مورد ملامتند که از این مرز عبور می کنند که متجاوز شناخته می شوند. این آیه تأثیر ملامتگر ی به حق در مورد کسانی که از مرز های الهی عبور می کنند را اشاره نموده است. در آیه بعدی می فرماید: "پس کسی که بیش از این طلب کند متجاورز خواهد بود ."
    تاثیر پذیری انسان از اجتماع در کتب روان شناسی نیز مشاهده می شود. به عنوان نمونه: "انسان از اجتماع تاثیر پذیر است. انسان با اجتماع در شناخت ها نگرش ها انگیزه ها و رفتار ها در تعامل است ."